Saturday, June 28, 2014



:: वाहिद - जमा || Singular-Plural || एकवचन-बहुवचन ::


वाहिद / Singular / एकवचन

जमा / तसनिया / Plural / बहुवचन

1        
अंदलीब (बुलबुल Nightingale)
: अनादिल, बुलबुलें
2        
अक़ीदा (श्रद्धा, विश्वास)
: अक़ायद
3        
अक़ील (बुद्धिमान, अक्लमंद)
: उक़ला (बुद्धिमान लोग)
4        
अज़ीज़ (अपना, प्रिय)
: अज़ीज़हा
5        
अदब (आचरण)
: आदाब
6        
अदात (औज़ार, यंत्र)
: अदवात
7        
अन्सर (तत्व Element)
: अनासिर
8        
अमर, अम्र (विषय)
: उमूर
9        
अमीर (धनी)
: उमरा
10     
अर्ज़ (निवेदन, आवेदन)
: अरायज़
11     
आज़ा (शरीर का अंग या जोड़)
: उज़ू
12     
आफ़त (विपत्ति)
: आफ़ात
13     
आम (साधारण, सामान्य व्यक्ति)
: आवाम
14     
आरिफ़ (ज्ञानी)
: उरफ़ा (संत, ज्ञानी लोग)
15     
आलिम (विद्वान)
: उलमा
16     
आशिक़
: उश्शाक़
17     
इब्न (बेटे) (सन्धि,सहमति, घटना, संयोग, अवसर)
: अब्ना
18     
इल्म (विद्या)
: उलूम
19     
इस्तलाह, इस्तिलाह (1. लक्षणार्थ  2. परिभाषा )
: इस्तलाहत, इस्तिलाहत
20     
इस्तसना, इस्तस्ना, इस्तिस्ना (अपवाद) 
: इस्तसनियात
21     
उज़्र (1. आपत्ति विरोध 2. इंकार 3. बहाना 4. माफ़ी)
: उज्रात
22     
उम्र (आयु)
: उमूरात
23     
क़दम (चरण)
: अक़दाम
24     
करम (दया, रहम)
: अक्राम
25     
करामत (ख़ूबी)
: करामात
26     
करीम (कृपालु, दयालु)
: किराम
27     
कलमा (वाक्य)
: कलमात
28     
किताब (पुस्तक)
: क़ुतुब
29     
क़िस्म (प्रकार, भेद,, भाँती, तरह, ढंग, तर्ज)
: अक़साम, किस्में, किस्मों
30     
क़ौम (1. राष्ट्र 2. मज़हब) 
: अक़वाम
31     
क़ौल (वादा, वचन, कथन)
: अक़वाल
32     
ख़बर (समाचार)
: अख़बार, ख़बरें
33     
ख़याल
: ख़यालात
34     
ख़ादिम (सेवक Servant, Attendant, Helper)
: ख़ुद्दाम
35     
ख़िदमत (सेवा)
: ख़िदमात
36     
ग़ज़ल
: ग़ज़लियात, ग़ज़लें  
37     
ग़रज (मतलब, ज़रुरत, उद्देश्य)
: अग़राज
38     
ग़रीब (निर्धन, दरिद्र)
: ग़ुरबा
39     
गल़त, गल़ती (अशुद्धि, त्रुटि)
: अगल़ात (अशुद्धियाँ, त्रुटियाँ), ग़लतियां, ग़लतियों
40     
गै़र (अजनबी, प्रतिद्वन्दी, शत्रु)
: अगियार, अग्यार, ग़यूर
41     
जज़्ब (भावना)
: जज़्बात
42     
ज़न (स्त्री, औरत, जोरू, बीवी 
: ज़नान
43     
जबल (पर्वत, पहाड़
: जिबाल
44     
जमा (संग्रह, इकट्ठा, जोड़)
: कमा-उल-जमा
45     
ज़र्बत, ज़र्ब, ज़रब (चोट)
: ज़र्बात (चोंटे)
46     
ज़िक्र (चर्चा, प्रसंग)
: अज़कार
47     
जिस्म (शरीर)
: अजसाम
48     
ज़ुल्मत (अँधेरा, अंधकार)
: जुल्मात
49     
जौहर (रत्न, मणि)
: जवाहार, जवाहर, जवाहिर
50     
तअतील, तातील (छुट्टी, अवकाश)
: तअतीलात तातीलात (छुट्टियां)
51     
तअय्युन (तैनात, या मुक़र्रर Appointment, Posting)
: तअय्युनात 
52     
तक़दीर (भाग्य)
: तक़ादीर
53     
तजरबा, तजरुबा, तजुर्बा
: तजरबात, तजरुबात, तजुर्बात, तजुर्बे
54     
तहक़ीक़ (ख़ोज, तलाश)
: तहक़ीक़ात
55     
तालिब (1. विद्यार्थी, 2. तलब करने वाला, 3. अन्वेषक)
: तुलबा, तालिबान
56     
तिफ़्ल (बच्चे, संतति)
: अत्त्फ़ाल
57     
तैर (चिड़िया, पक्षी)
: तयूर (चिड़ियाँ, पक्षी-समूह)
58     
तोहफ़ा (उपहार Gift)
: तहाइफ़
59     
दलील (तर्क Argument)
: दलाइल, दलायल, दलीलें
60     
नक़ल (अनुसरण प्रतिलिपि, Copy)
: नक़लियात, नुक़ूल
61     
नग़मा (गीत)
: नग़मात, नग़में, नग़मों 
62     
नज़र (दृष्टि)
: अन्ज़ार, नज़रें, नज़रों
63     
नजीब (1. कुलीन Noble 2. सिपाही)
: नुजब
64     
नज़ीर (मिसाल, उदाहरण Example)
: नज़ायर
65     
नतीजा (परिणाम, फल)
: नताइज, नताईज, नतीजें, नतीजों
66     
नाज़िर (दर्शक, निरीक्षक, दलाल)
: नाज़रीन
67     
नुक्ता (बिंदु)
: निक़ात
68     
नूर, अनवर (रौशनी)
: अनवार
69     
नौअ (प्रकार, भेद, किस्म, kind)
: अनवाअ
70     
फक़ीर (भिक्षुक)
: फुक़रा
71     
फ़ज़्ल (1. अधिकता, ज़्यादती 2. कृपा, दया, अनुग्रह)
: फ़ज़ाइल (अच्छाईयां, खूबियाँ Good Things, Virtues)
72     
फ़तह (जीत, विजय)
: फुतूह
73     
फ़रीक़ (1. फ़र्क़ समझने वाला 2. पक्ष Party)
: फ़रीक़ैन
74     
फ़र्ज़ (दायित्त्व, कर्तव्य)
: फ़रायज़, फ़राइज़
75     
फाएदा, फायदा (लाभ)
: फवाएद, फवायद
76     
फिक्र (चिंता, सोच)
: अफकार
77     
फ़ेल, फ़ेअल [कार्य, सम्भोग, दुष्कर्मक्रिया (verb)]
: अफ़ाल, फ़वाएल
78     
बयान (कथन)
: बयानात, बयानों
79     
बसर (आँखे)  
: अब्सार
80     
बाग़ (उपवन, बगीचा, वाटिका)
: बग़ान, बाग़ात, बाग़ों
81     
बातिल (ग़लत बात)
: अबातील (ग़लत बातें)
82     
बार (प्राय:, अक्सर, दफ़ा, मर्तबा)
: बारहा
83     
मकतब ( विद्यालय / पाठशाला)
: मकातिब
84     
मक़सद (उद्देश्य)
: मक़ासिद
85     
मतलब (अर्थ, उद्देश्य)
: मतालिब
86     
मदह (प्रशंसा)
: मदायह
87     
मनसब (1. ओहदा 2. कर्म 3. अधिकार)
: मनासिब
88     
मरकज़ (केंद्र )
: मराकिज़
89     
मरहमत (दया, दान) , रहमत
: मराहिम 
90     
मरहला (पड़ाव, मंज़िल)
: मराहिल, मरहलें
91     
मर्तबा (पद, रुतबा, Position 2. मंजिल Floor)
: मरातिब
92     
मसलक, मस्लक (राह, Path, Road, Way)
: मसालक
93     
मसला (प्रकरण, मुद्दा)
: मसाइल, मसायल
94     
मस्जिद
: मसाजिद, मस्जिदें, मस्जिदों
95     
मस्तूर (गुप्त)
: मस्तूरात
96     
महकमा (विभाग, अनुभाग, Department)
: महकमात, महकमें, महकमों
97     
महरम (घनिष्ट मित्र, परिचित)
: महरमात
98     
महसूस (अनुभव, Feeling)
: महसूसात
99     
मालूम (जानकारी, Information)
: मालूमात
100  
मिज़ह (पलक, Eyelid)
: मिज़गां, मिज़गान (पलकें)
101  
मिसकीन (ग़रीब, दीन, दुखी)
: मसाकीन
102  
मिसाल (उदाहरण)
: अम्साल
103  
मुक़ाम (पड़ाव, दर्जा, Destination)
: मुक़ामात
104  
मुमकिन (संभव, Possible)
: मुमकिनात
105  
मुर्ग़ (Cock)
: मुर्गान
106  
मुल्क (देश, Country)
: मुमालिक, मुल्कों
107  
मुश्किल (कठिनाई Difficulty)
: मुश्किलात, मुश्किलें, मुश्किलों 
108  
मुसीबत (विपत्ति Trouble)
: मसायब, मसाइब, मुसीबतें, मुसीबतों 
109  
मुस्लिम
: मुसलमीन
110  
मूजिब (कारण, हेतु)
: मूजिबात
111  
मौज (लहर, तरंग)
: अमवाज (लहरें, तरंगे)
112  
मौत (मृत्यु Death)
: अमवात
113  
रक्न (1. स्तम्भ, खम्बा 2. तत्व 3. चरण)
: अरकान
114  
रस्म (रीति, रिवाज़, कर्मकांड, Customs, Rituals)
: मरासिम, रस्में, रस्मों
115  
लहन (1. स्वर, आवाज़गाना 2. प्रतिभा, होशियारी)
: इलहान
116  
लाहिक़ (रिश्तेदार, आश्रित व्यक्ति Relative, Dependent)
: लावाहिक़
117  
लुब (1. सार, तत्व 2. गिरी, मग्ज़ 3. आत्मा)
: लुबूब 
118  
वकील (अधिवक्ता, Lawyer)
: वुकला
119  
वक़्त (समय)
: औक़ात (स्थिति, समय)
120  
वजह, वजूह   (कारण, Cause)
: वजूहात, वजहें, वजहों,
121  
वज़ीर (मंत्री)
: वुज़रा
122  
वलद, वल्द (संतान)
: औलाद
123  
वली (1.संत, ज्ञानी 2. उतराधिकारी 3. शासक हाकिम )
: औलिया
124  
वस्ल (1. मिलन 2. मृत्यु)
: वसाइल
125  
शग़ल, शग्ल (शौक़, Pastime)
: अश्ग़ाल
126  
शफ़क (सहारा, अनुग्रह, कृपा)
: अश्फ़ाक
127  
शरीफ
: अशराफ़, शरफाअ
128  
शरीर (नटखट, पाजी, दुष्ट Naughty)
: अशरार
129  
शर्त (Condition)
: शरायत, शर्तें
130  
शायक़ (शौक़ीन, इश्तियाक़, प्रेमी
: शायक़ीन
131  
शे (Couplet)
: अशआर, शेरों, अशआरों
132  
शै (वस्तु, चीज़)
: अशिया
133  
शैतान (राक्षस, दुष्ट आत्मा Evil)
: शयातीन
134  
सद (शत, सौ, बहुत, सैकड़ा)
: सदहा (सैकड़ों, असंख्य, अनगिनत, Numerous)
135  
सनम (माशूक, बुत, मूर्ति)
: इस्नाम
136  
सफ़र (यात्रा)
: असफ़ार (यात्राएं)
137  
सफ़ी (शुद्ध, स्वच्छ, पवित्र, साफ़)
: असफ़िया
138  
सबब (कारण)
: असबाब
139  
सलफ़ (1. गुज़रा हुआ, बीता हुआ 2. पूर्वज)
: असलफ़
140  
सवाल
: सवालात, सवालों
141  
सानहा (घटना, incident, event)
: सवानह
142  
साबित (स्थिर तारा)
: सवाबित
143  
सामिअ (श्रोता)
: सामईन (श्रोता-गण)
144  
साहब, साहिब (मालिक, स्वामी)
: असहाब, अस्हाब, साहबान
145  
सिफ़त (लक्षण,गुण, तारीफ़)
: सफ़ात, सिफ़ात
146  
सिब्त (नाती-पोता)
: असबात, अस्बात
147  
सिर (रहस्य, भेद, Secret, Mystery)
: असरार
148  
सिलसिला
: सलासिल, सिलसिलें, सिलसिलों 
149  
सिलह, सिलाह (अस्त्र-शस्त्र, औज़ार
: असलाह
150  
सुलतान (सम्राट, बादशाह King, Ruler )
: सलातीन
151  
हज़रत (सज्जन)
: हज़रात
152  
हबीब (दोस्त 
: अहबाब
153  
हरकत (गति, चाल, व्यवहार, नटखटपन )
: हरकात, हरकतें, हरकतों
154  
हरफ़, हर्फ़ (1. अक्षर 2. लिखावट 3. दोष, कलंक)
: हुरूफ़
155  
हाकिम (शासक, अफ़सरRuler, A High Official)
: हुक्काम
156  
हाज़िर (उपस्थित, मौजूद, विद्यमान Present, Existing, )
: हाज़रीन
157  
हाल (दशा, अवस्था, परिस्थिति, ब्यौरा कैफ़ियत)
: हालात, अहवाल
158  
हुक्म (आदेश Order)
: अहकाम
159  
हुज़्न (दुःख Sorrow)
: अहज़ान
160  
हौसला (हिम्मत, साहस, Courage, Enthusiasm)
: हवासिल, हौसलें, हौसलों

3 comments: